Cel 2: krajowy rynek ziemniaka

/Cel 2: krajowy rynek ziemniaka
Cel 2: krajowy rynek ziemniaka2020-08-04T14:14:58+00:00

2. Wyeliminowanie nieprawidłowości na krajowym rynku ziemniaka

Konkurencję dla polskich ziemniaków na rynku krajowym stanowią ziemniaki sprowadzane zarówno z państw trzecich, jak i innych państw członkowskich Unii Europejskiej.

Gdy przyjmowany był Program dla polskiego ziemniaka producenci ziemniaka wskazywali, że nierzadko konsumenci wprowadzani byli w błąd co do kraju pochodzenia ziemniaków – wynikało to zarówno z celowego zafałszowywania miejsca ich produkcji, jak i „niedbalstwa” sprzedającego.

Kolejnym dostrzeganym przez producentów problemem było niewłaściwe, wprowadzające w błąd kupującego, używanie pojęcia „ziemniak młody”. Odnotowywane były przypadki stosowania nazwy „ziemniaki młode” w odniesieniu do ziemniaków importowanych wczesną wiosną z krajów o cieplejszym klimacie, które faktycznie były już ziemniakami dojrzałymi. Obecnie takie nazewnictwo może być stosowane tylko do ziemniaków z charakterystyczną łuszczącą się skórką.

2.1 Wprowadzenie przepisów zobowiązujących do podawania kraju pochodzenia w przypadku obrotu ziemniakami oraz właściwego oznaczania ziemniaków młodych

Mając na uwadze powyższe, przeprowadzona została zmiana przepisów w celu wprowadzenia dodatkowych wymagań dotyczących podawania kraju pochodzenia w przypadku obrotu ziemniakami oraz doprecyzowania nazewnictwa stosowanego do oznaczania ziemniaków młodych. W tym celu przyjęte zostały:

1) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (Dz. U. poz. 754). Celem przepisów, które weszły w życie w dniu 26 maja 2019 r. było wprowadzenie wymagań zapewniających konsumentom informację o państwie pochodzenia ziemniaków dostępnych w sprzedaży detalicznej.

Dla pełniejszej i przejrzystej identyfikacji państwa pochodzenia w miejscu sprzedaży ziemniaków, w rozporządzeniu wskazano, aby na informacje o pochodzeniu składała się forma słowna – nazwa państwa pochodzenia i graficzna pod postacią flagi państwa pochodzenia.

Regulacja ta zapewnia, że w przypadku:

1) ziemniaków sprzedawanych luzem na wywieszce towarzyszącej bezpośrednio ich prezentacji musi być podany kraj pochodzenia wraz z wizerunkiem flagi państwa pochodzenia;

2) opakowanych ziemniaków sprowadzanych z innych państw członkowskich Unii Europejskiej lub Republiki Turcji lub państw EFTA sprzedawanych w oryginalnych opakowaniach podanie kraju pochodzenia wraz z wizerunkiem flagi państwa pochodzenia na tym opakowaniu nie jest obowiązkowe. Niemniej jednak, jeżeli na opakowaniu tych ziemniaków brak jest informacji o państwie pochodzenia i wizerunku flagi państwa pochodzenia informacje te umieszcza się na wywieszce umieszczonej w widocznym miejscu, towarzyszącej bezpośrednio ich prezentacji. Jeżeli ziemniaki zostały przepakowane z oryginalnych opakowań w inne na terenie kraju to muszą się na nich znaleźć informacje wskazane w pkt 3.

3) opakowanych ziemniaków pochodzących z Polski oraz z państw trzecich tj. innych niż wyżej wymienione informację o kraju pochodzenia wraz z wizerunkiem flagi należy podać wprost na opakowaniu. Z podawania tych informacji zwolnione są krajowe ziemniaki, w oznakowaniu których zastosowano znak graficzny z informacją „Produkt polski”.

Wszystkie podawane informacje muszą spełniać określone w rozporządzeniu wymagania co do czytelności. Informację dotyczącą państwa pochodzenia jak i wizerunek flagi państwa pochodzenia podaje się w wysokości nie niższej niż czcionka użyta do prezentacji nazwy ziemniaków.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2019r. poz. 2178 oraz z 2020 r. poz. 285) zgodność podawanych informacji ze stanem faktycznym zapewnia ten podmiot, który po raz pierwszy wprowadził do obrotu ziemniaki do obrotu. Kolejne podmioty prowadzące obrót ziemniakami są obowiązane posiadać informacje umożliwiające identyfikację pochodzenia ziemniaków i inne dane umieszczone w oznakowaniu w czasie, gdy ziemniaki są w ich posiadaniu.

2) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 maja 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobów oznakowania bulw ziemniaków innych niż sadzeniaki (Dz. U. poz. 1050). Rozporządzenie to wprowadziło wymóg, aby informacja o kraju pochodzenia bulw ziemniaków towarzyszyła im w całym łańcuchu ich dystrybucji (tj. także przed oferowaniem ich klientowi ostatecznemu). Informacja taka powinna być podana w języku polskim, lub w formie dwuliterowego kodu zgodnego ze Standardem ISO 3166-1 – Kody nazw krajów i ich podział – część 1: kody państw. Informacja ta jest wymagana, jeżeli bulwy ziemniaka są wprowadzane do obrotu przez podmiot inny niż ich producent. Eliminuje to nakładanie dodatkowych obciążeń na rolników.

3) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 stycznia 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej ziemniaków, tekst jednolity (Dz.U. z 2020 r. poz. 371).

Rozporządzenie to uregulowało powszechnie stosowany termin „ziemniak młody”. Zgodnie z ww. rozporządzeniem terminy – „ziemniak młody” i „ziemniak wczesny” mogą być stosowane wyłącznie w odniesieniu do ziemniaków zebranych przed osiągnięciem pełnej dojrzałości, o skórce łuszczącej się, zbieranych na początku sezonu zbioru ziemniaków w kraju pochodzenia i przeznaczonych do sprzedaży bezpośrednio po zebraniu. Ziemniaki takie są bardzo delikatne, wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne, wysychanie i nie nadające się do długotrwałego transportu.

2.2 Zwiększenie kar za naruszenia przepisów dotyczących produkcji i obrotu ziemniakami

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o ochronie roślin przed agrofagami wprowadziła administracyjną karę pieniężną na poziomie do 50 000 zł za niewykonanie decyzji administracyjnej dotyczącej zwalczania organizmów kwarantannowych (w tym bakterii Clavibacter sepedonicus).

Kolejne rozwiązania, które mają zapobiegać procederowi przepakowywania przywożonych z zagranicy niektórych owoców oraz warzyw, w tym ziemniaków, i sprzedawania ich jako polskie, wprowadza ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia efektywności prowadzonych działań kontrolnych w zakresie niektórych rynków rolnych. Przepisy tej ustawy nakładają obowiązek posiadania przez każdy podmiot wprowadzający artykuły rolno-spożywcze do obrotu, informacji umożliwiających identyfikację tych artykułów, aż do momentu ich zbycia. W przypadku niedopełnienia tego wymogu będzie nałożona kara pieniężna w wysokości do trzykrotnego przeciętnego wynagrodzenia za rok poprzedzający rok nałożenia kary, nie niższa jednak niż 200 zł.

W celu wzmocnienia nadzoru nad rynkiem ziemniaka nowelizacją rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się bakterii Clavibacter sepedonicus wprowadzony został obowiązek zakupu w celach komercyjnych ziemniaków wyłącznie od zarejestrowanych podmiotów (tzn. zakupu z przeznaczeniem innym niż na własne, niezarobkowe potrzeby).

2.3 Prowadzenie ukierunkowanych kontroli zdrowotności, znakowania i jakości w obrocie ziemniakami

Za nadzór nad ziemniakami sprowadzanymi do Polski z państw trzecich oraz innych państw członkowskich odpowiada obecnie szereg służb:

1) Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa prowadzi kontrole fitosanitarne, obejmujące pobieranie do badań prób ziemniaków na obecność agrofagów kwarantannowych oraz sprawdzenie oznakowania bulw ziemniaków znajdujących się w obrocie w zakresie zaopatrzenia ich w numer rejestracyjny podmiotu;

2) Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Inspekcja Handlowa sprawdzają jakość handlową ziemniaków, w tym ich oznakowanie (od dnia 1 lipca 2020r. na mocy przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2020r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 285) – zadania te wykonuje w całości Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych);

3) Państwowa Inspekcja Sanitarna odpowiada za bezpieczeństwo żywności pochodzenia roślinnego, w tym ziemniaków, dla konsumenta;

4) Krajowa Administracja Skarbowa weryfikuje prawidłowość działania podmiotów gospodarczych zajmujących się importem ziemniaków.

W 2018 r., odpowiadając na sygnały społeczne, zintensyfikowanie zostały działania kontrolne ww. służb. Przykładowo PIORiN przeprowadziła 1619 kontroli ziemniaków sprowadzanych do Polski, pobierając do badań 695 prób. W zakresie jakości handlowej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów skontrolował 553 partie ziemniaków w 327 placówkach handlowych. Natomiast Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych skontrolowała 84 partie ziemniaków w obrocie przede wszystkim na rynkach hurtowych oraz u podmiotów konfekcjonujących (od marca do lipca 2018 r.) i przeprowadziła kontrole 22 partii ziemniaków na etapie importu z krajów trzecich (od stycznia do lipca 2018 r.).

Działania kontrolne w powyższym zakresie będą kontynuowane, z uwzględnieniem analizy ryzyka i liczby stwierdzanych nieprawidłowości w danym obszarze kontroli. Kontrole obejmować będą ziemniaki z rodzimej produkcji, ale także sprowadzane z innych państw członkowskich i państw trzecich (w szczególności tych państw, w których występują organizmy kwarantannowe ziemniaka).

Ta strona używa plików cookie i usług stron trzecich, korzystając z serwisu akceptujesz ich postanowienia i wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z RODO. AKCEPTUJĘ